IDENTYFIKACJA I OCENA WYROBÓW Z AZBESTU W OBIEKCIE BUDOWLANYM
Wyroby zawierające azbest nie były w Polsce oznakowane lub nazwane w sposób ułatwiający identyfikację w nich azbestu. Skutkiem tego obecne prace remontowe często prowadzą do nieświadomego ich uszkodzenia i spowodowania niekontrolowanej emisji pyłu azbestowego. Warunkiem pod-jęcia działań specjalistycznych w celu zmniejszenia wpływu azbestu na środowisko jest jego identyfikacja i lokalizacja w obiekcie oraz ocena stanu technicznego wyrobu i ryzyka emisji pyłu. Na wstępie niezbędna jest inwentaryzacja wyrobów zawierających azbest oraz określenie rodzaju azbestu.
Każdy obiekt może zawierać materiały i wyroby, w których skład wchodzi azbest, jednak prawdo-podobieństwo jego występowania wzrasta w obiektach starszych (budowanych do lat 80.), przemy-słowych – związanych z energetyką, ciepłownictwem, produkcją chemiczną oraz wszędzie tam, gdzie stosowano wysokie temperatury, co wymagało izolacji termicznej.
Istnieją strefy budynków o dużym prawdopodobieństwie występowania azbestu. Szczególną uwagę podczas inwentaryzacji należy zwracać na elementy instalacji wentylacyjnych, urządzeń wodnokanalizacyjnych i grzewczych, zabezpieczenie ognioochronne konstrukcji stalowych w budynkach o konstrukcji niesztywnej, wyposażenie maszyn wymagających izolacji termicznej, ognioochronnej, elektrycznej.
Pamiętać należy, że obecność materiałów zawierających azbest nie zawsze zaznaczona jest w dokumentacji technicznej. Możliwe też, że podczas wykonywania prac zastosowano materiały za-stępcze (zawierające azbest), nie umieszczone w projekcie technicznym.
Pokrycie z płyt falistych azbestowo-cementowych, miejscami spękane, na powierzchni płyt widoczne słabo związane włókna azbestu
Natrysk ognioochronnej masy z dodatkiem azbestu na konstrukcję stalową budynku, pod częściowo zdemontowanym sufitem podwieszonym
Przed przystąpieniem do prac remontowych, renowacji lub demontażu, o ile inwestor i wykonawca nie mają całkowitej pewności, czy we wspomnianych częściach budynku nie został zastosowany azbest, należy przeprowadzić laboratoryjne badania identyfikacyjne wyrobu, żeby stwierdzić, czy wy-stępuje azbest i jaki jest jego rodzaj.
Inwentaryzacji i identyfikacji wyrobów azbestowych powinien dokonać wÅ‚aÅ›ciciel lub zarzÄ…dca budynku. RozporzÄ…dzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki SpoÅ‚ecznej z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierajÄ…cych azbest (Dz.U. nr 71, poz. 649) stanowi, że wyroby azbestowe znajdujÄ…ce siÄ™ w budynku powinny być ocenione w czasie przeglÄ…du technicznego przeprowadzonego zgodnie z wymogami Prawa budowlanego, tj. m.in. z udziaÅ‚em osoby posiadajÄ…cej uprawnienia budowlane (wskazane byÅ‚oby, żeby znaÅ‚a siÄ™ ona też na problematyce azbestowej). Wyniki przeglÄ…du powinny być udokumentowane w „Ocenie stanu i możliwoÅ›ci bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierajÄ…cych azbest” (reguluje to zaÅ‚Ä…cznik nr 1 do ww. rozporzÄ…dzenia). Ocena koÅ„czy siÄ™ zsumowaniem przyjÄ™tej punktacji, a ostateczny wynik uzależ-niony jest m. in. od:
• sposobu zastosowania azbestu (najwięcej punktów – aż 25 – otrzymuje powierzchnia pokryta masą natryskową z azbestem),
• rodzaju zastosowanego azbestu (groźniejszy jest azbest niebieski krokidolit lub tzw. Inny niż chryzotylowy – 10 pkt),
• struktury powierzchni wyrobu z azbestem (niebezpieczna jest struktura włókien rozluźniona, naruszona – 25 pkt),
• stanu zewnętrznego wyrobu z azbestem (duże uszkodzenie w postaci widocznych pęknięć wyrobu, duże ubytki na powierzchni - 15 pkt),
• ryzyka uszkodzenia powierzchni wyrobu azbestowego (wyrób narażony jest na wstrząsy i drgania, jest przedmiotem jakichś prac i może być mechanicznie uszkodzony – 10 pkt),
• sposobu wykorzystania budynku lub pomieszczenia (najwięcej punktów – aż 25 – w przypadku przebywania dzieci lub młodzieży),
• usytuowania wyrobu (bezpośrednio w pomieszczeniu – 25 pkt).
Przy sumie punktów powyżej 60 (stopień pilności I) występuje konieczność podjęcia działań, polegających na wymianie lub naprawie ocenianego wyrobu najszybciej, jak to jest możliwe. Przy sumie punktów 35-55 (stopień pilności II) - konieczność powtórzenia oceny w ciągu 1 roku, zaś przy punktacji 25-35 (stopień pilności III) - konieczność powtórzenia oceny technicznej w ciągu 5 lat. Należy mieć świadomość, że liczba punktów ma charakter uznaniowy i nie jest w pełni obiektywna.
Dokument „Ocena stanu i możliwoÅ›ci bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierajÄ…cych azbest” wÅ‚aÅ›ciciel (zarzÄ…dca) budynku zobowiÄ…zany jest przekazać w 1 egz. organowi powiatowego nadzoru budowlanego, drugi zaÅ› - powinien przechowywać w dokumentacji budynku lub urzÄ…dzenia.
Właściciel lub zarządca obiektu, w którym był lub jest wykorzystywany azbest, dokonuje inwentaryzacji tych wyrobów. Wynik inwentaryzacji ujmuje się w informacji, wg wzorów zawartych w załącz-nikach do rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23.10.2003 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania azbestu oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest (Dz.U. Nr 192, poz. 1876).
Jeden egz. informacji, aktualizowanej corocznie w terminie do 31 stycznia każdego roku, właści-ciel (zarządca) obiektu zobowiązany jest przekazać wojewodzie – drugi powinien przechować do czasu sporządzenia następnej informacji. Właściciele – osoby fizyczne, nie będące przedsiębiorcami przedkładają informację odpowiednio wójtowi, burmistrzów lub prezydentowi miasta.